Dus je hebt zojuist je Linux systeem geinstalleerd met de installatie CDs. Het is allemaal op rolletjes gegaan zoals gewoonlijk. :-) En wat nu? Je wilt misschien nog wat extra applicaties installeren die je nodig hebt om het helemaal compleet te maken.
De meeste software die voor Linux wordt gemaakt, is zgn Open Source software, en die kun je (vaak) niet geinstalleren door te dubbelklikken op "setup.exe", want een installatieprogramma zit er niet bij. Soms heb je geen installatie programma, maar alleen de executable en wat er bij hoort: de binaries. Soms zelfs heb je helemaal geen executables, maar alleen de broncode (sourcecode).
Er zijn in het algemeen 3 manieren om software op je Linux systeem te installeren:
We bespreken al deze methoden.
Er is eigenlijk nog een vierde manier : dit is het meest Linux en is ook het moeilijkst. Dit houdt in dat je installeert vanuit sourcecode, door de sourcecode in een tarball te downloaden en dan te compileren.
De moeilijke manier houdt in dat je software installeert die je hebt gedownload van het internet in een tarbal. Wat je nodig heb is een .tar.gz bestand of een .tgz bestand met een binair bestand. Dit is de zogenaamde binary. Een binary is een bestand dat speciaal voor jouw processor en besturingssysteem is gecompileerd. Anders gezegd, iemand heeft de sourcecode omgezet in een machinetaal, speciaal voor de specifieke processor van jouw computer.
Het is eigenlijk niet erg volgens de "Linux" manier om binary software te installeren. Van oudsher wordt op Linux de sourcecode gedownload en die met een compiler voor jouw systeem, met jouw type processor en eventueel jouw specifieke instellingen of optimalisaties. Veel software voor Linux is namelijk ook geschikt om te gebruiken op computers met andere processors. Er bestaat van zulke pakketten vaak maar één versie van de sourcecode, terwijl er voor elke type processor waarop je het pakket wilt installeren een ander binair bestand (binary) nodig is . Je eindigt dan met binaries voor de meest uiteenlopende typen processors, zoals de ARM, PowerPC, 68000, StrongArm, ColdFire en zelfs voor verschillende besturingssystemen. Bovendien is het voor beveiligings-bewuste personen vaak niet veilig om binaries op het systeem te installeren waarvan je de herkomst niet direct kan verifieren. Maar ik kan me voorstellen dat je dat voor een eerste keer niet zo belangrijk vindt.
Het installeren van een binary omvat de volgende stappen.
Ga naar de Mozilla website en klik op "Free Download". Wanneer je dit doet vanuit Linux, dan krijg je het Firefox voor Linux om te downloaden.
Om naar de website van Mozilla te gaan gebruik je het programma Konqueror. Start Konqueror. Let op dat je de juiste instellingen voor de proxyserver geeft, als volgt:
Het kan zijn dat je een browser gebruikt, bijvoorbeeld Konqueror, die de website niet goed laat zien. Gebruik in dat geval deze link om de juiste bestand te vinden: http://ftp.mozilla.org/pub/mozilla.org/firefox/releases/1.0/linux-i686/nl-NL/
Download het bestand firefox-1.0.installer.tar.gz of het overeenkomstige bestand van de nieuwste versie van Firefox. Sla het bestand op en pak het uit met tar als volgt. Tar heeft de inhoud uitgepakt en in een map neergezet. Kijk in de zojuist aangemaakte map wat daar staat.[paul@localhost Documents]$ tar zxvf firefox-1.0.installer.tar.gz
firefox-installer/
firefox-installer/xpi/
firefox-installer/xpi/adt.xpi
firefox-installer/xpi/browser.xpi
firefox-installer/xpi/en-US.xpi
firefox-installer/xpi/help.xpi
firefox-installer/xpi/talkback.xpi
firefox-installer/xpi/xpcom.xpi
firefox-installer/config.ini
firefox-installer/header.png
firefox-installer/install.ini
firefox-installer/license.txt
firefox-installer/watermark.png
firefox-installer/firefox-installer
firefox-installer/firefox-installer-bin
[paul@localhost Documents]$ cd firefox-installer/
[paul@localhost firefox-installer]$ ll
totaal 1308
-rw-r--r-- 1 paul paul 41389 nov 7 22:27 config.ini
-rwxr-xr-x 1 paul paul 1699 nov 7 22:27 firefox-installer*
-rwxr-xr-x 1 paul paul 1192916 nov 7 22:27 firefox-installer-bin*
-rw-r--r-- 1 paul paul 8976 nov 7 22:27 header.png
-rw-r--r-- 1 paul paul 3289 nov 7 22:27 install.ini
-rw-r--r-- 1 paul paul 6423 nov 7 22:27 license.txt
-rw-r--r-- 1 paul paul 55809 nov 7 22:27 watermark.png
drwxr-xr-x 2 paul paul 4096 nov 7 22:27 xpi/
Je kunt zien dat het bestand firefox-installer waarschijnlijk een installatieprogramma is. Het heeft zelfs execute permissies, en er staat een sterretje achter de naam om aan te geven dat het een uitvoerbaar bestand is, dus de conclusie firefox-installer het commando is om Firefox te installeren, ligt voor de hand.
Om het programma te installeren voor alle gebruikers, moet je als root aangemeld zijn. Gebruik su om root te worden en start daarna de firefox-installer.
[paul@localhost firefox-installer]$ su
[root@localhost firefox-installer]# ./firefox-installer
Er moet ./ voor het commando worden ingetikt om het bestand in de huidige map aan te duiden.
Hierna wordt het grafische installatievenster zichtbaar.
Hier kunnen we volstaan met de "Klik op Volgende"-installatie die we kennen van Windows. Zo wordt software installeren op linux alweer een koud kunstje.
Bij de vraag voor doelmap, accepteer niet de standaard keuze, maar klik op bladeren en tik dan bij "destination directory" /usr/share/firefox . Deze map is een goede locatie om de applicatie te installeren. Klik OK. Het installatieprogramma vraagt daarna of de map "/usr/share/firefox" moet worden aangemaakt, wanneer deze map niet bestaat..
Wanneer de installatie voltooid is, wordt Firefox direct gestart. Je gebruikt dan Firefox als de rootgebruiker! Het is daarom aan te raden om Firefox direct af te sluiten en root af te melden.
Het installatieprogramma installeert Firefox keurig in de opgegeven map, maar het doet verder niets. Het is wenselijk om een icoontje in het menu te hebben, of een snelkoppeling naar de firefox executable zodat we het programma kunnen starten vanuit elke willekeurige plaats vanaf een shellprompt. Hiervoor moeten we zelf zorgen.
Als eerste is het zaak om een snelkoppeling te maken , een zogenaamde "link", in een map waarvandaan we die we altijd kunnen starten. Zo'n map die in het PATH-variabele staat genoemd en waar we prima zo'n link kunnen maken is bijvoorbeeld /usr/bin . Om deze link te maken, voer het volgende als root uit:
# ln -s /usr/share/firefox/firefox /usr/bin/firefoxWe gaan hierbij van uit dat Firefox executable is geinstalleerd in /usr/share/firefox/firefox . Hierna heb je in de folder /usr/bin een soft link genaamd firefox. Dit is feitelijk een klein bestandje met daarin de naam van de executable die je eigenlijk start , te weten:
/usr/share/firefox/firefoxJe kunt hiermee als gewone gebruiker het programma gewoon starten met
firefox &Het verwijderen van de hele applicatie is ook heel simpel. Deinstalleren is gewoon het verwijderen van de soft link en het verwijderen van de folder /usr/share/firefox/firefox .
In de meeste distributie zit wel een manier om een icoontje toe te voegen in het startmenu van de windowmanager waarmee je de applicatie eenvoudig kunt starten. Ook dit is specifiek voor een bepaalde distributie. In Mandrake is hiervoor de applicatie Menudrake aanwezig.
Je installeert een applicatie met RPM. RPM staat voor Red Hat Package Manager. Met behulp van RPM kun je software op een eenduidige manier installeren, en ook weer verwijderen. Er wordt ook een lijst bijgehouden van geinstalleerde software , zodat hiermee wordt voorkomen dat je een applicatie voor een tweede keer installeert, of dat je een nieuwere versie overschrijft met een oudere versie. RPM laat voor een applicatie zien waarvan het afhankelijk is, bijvoorbeeld codebibliotheken, drivers of andere applicaties, en installeert pas een applicatie zodra alle afhankelijkheden zijn ingevuld. Het voorkomt een hoop ellende en hoofdbrekens. Toen Red Hat deze vorm van applicatiemanagement introduceerde zo'n 10 jaar geleden, was die een forse stap vooruit. Bijna alle Linuxdistributies gebruiken deze vorm van installatie, en voor veel distributies bestaat er vandaag de dag grafische schillen, die het nog makkelijk maken om software te installeren (zie de Makkelijkste manier).
Als voorbeeld geef ik hier de installatie van GAIM dat een instant messaging client is voor diverse besturingssystemen, zoiets als MSN.
Ga naar de website van Gaim en klik op Downloads. Op de volgende pagina zie je verscheidene binaire bestanden met de extensie .rpm . Er is een RPM voor elke specifieke Linux-stributie en voor een aantal versie daarvan. Als je toevallig een Linux gebruikt , waarvoor je niet een RPM kunt downloaden, dan kun je misschien een RPM voor een andere distributie proberen en hopen dat het werkt. Als het niet werkt, dan heb je gewoon pech en zul je de weg van de Source (zie de Moeilijkste manier) moeten bewandelen. Op de Download pagina vinden we gelukkig een RPM voor Mandrake 9.2 . We downloaden die en slaan het bestand op(*) . Daarna gaan we naar de terminalprompt.
[paul@localhost Documents]$ su
Password:
Hier zorg je ervoor dat je eerst root wordt
[root@localhost Documents]# ls
firefox-1.0.installer.tar.gz gaim-1.0.3-0mdk9.2.i586.rpm Schermafdruk.png
firefox-installer/ linuxcursus/
[root@localhost Documents]# rpm -ivf gaim-1.0.3-0mdk9.2.i586.rpm
warning: gaim-1.0.3-0mdk9.2.i586.rpm: V3 DSA signature: NOKEY, key ID 4c292fcc
Preparing packages for installation...
gaim-1.0.3-0mdk9.2
Met het commando ls zie je hoe het RPM-bestand precies heet. Daarna wordt het pakket geinstalleerd met rpm. Klaar !
[root@localhost Documents]# exit
[paul@localhost Documents]$ gaim &
Ik werk op dit moment weer op het systeem onder mijn eigen naam als gewone gebruiker, en dan kan ik de applicatie starten. Omdat dit een grafische applicatie is, start ik het vanuit een terminalvenster met & achter de naam, zodat de shell meteen daarna weer reageert. Het venster verschijnt vanzelf op het bureaublad.
Het kan zijn dat de applicatie bepaalde codebibliotheken nodig heeft. RPM kan in dat geval de applicatie niet installeren en RPM meldt welke afhankelijkheden er zijn. Je moet zelf in staat zijn om eventueel benodigde bibliotheken eerst te installeren, zodat alle afhankelijkheden zijn ingevuld, voordat ik de applicatie installeer.
(*) Als alternatief is het zelf mogelijk (vanaf Mandrake 10.0) om bij het downloaden het RPM bestand direct te openen met de "software installer". Je komt hiermee terecht in de grafische programma rpmdrake, waarmee we de applicatie makkelijk en direct kunnen installeren. Op deze manier volg je de makkelijkste manier, die we verderop bespreken.
Voordelen:
Nadelen
Deze manier is distributie specifiek en dit voorbeeld werkt alleen voor Mandrake 9.2. Voor elke andere distributie (Red Hat, Fedora, Suse, Gentoo, Debian, Knoppix, Open-/Free-/Net-BSD, enz. enz. ) bestaat er een soortgelijke manier, die ongeveer even makkelijk zal zijn, maar anders. Elk van deze distributie kent een programma waarmee je als gebruiker heel makkelijk een applicatie kunt installeren. Je kunt hiermee de pakketten van de installatie-CDROM van jouw distributie installeren.
Op Mandriva Linux heet dit programma rpmdrake. In Mandriva komt dit programma in 3 gedaanten voor in het startmenu:
Klik op start --> Systeem --> Configuratie
-->
Pakketten --> Software Installeren. Het programma vraagt je voor het root wachtwoord.
Vink de pakketten aan die je
wilt hebben, en klik op Installeren. 
Volg de aanwijziningen. Er zal je gevraagd worden om de juiste de CD in de CDROM-drive te leggen. Na enkele ogenblikken ben je klaar!
Voordelen:Nadelen:
Op dit moment (nov 2006) en met het gebruik van Mandriva 2006 is het niet meer mogelijk om de bovenstaande installatie van Gaim zoals hierboven beschreven uit te voeren op de cursusmachines. Een alternatief is het gebruik van autopackage om Gaim te installeren. Een autopackage is een binair uitvoerbestand die een aantal handelingen uitvoert om de applicatie te installeren.
# chmod +x gaim-1.5.0.x86.package
# ./gaim-1.5.0.x86.package
Op deze manier wordt software geinstalleerd als je geen grafische userinterface hebt, en je wilt software installeren waarvan je alleen de sourcecode hebt. De software wordt gecompileerd en daarna geinstalleerd. Eigenlijk is deze manier helemaal niet zo moeilijk als je het eenmaal gedaan hebt, want de handelingen zijn bijna altijd dezelfde. Van oorsprong wordt alle Linux software op deze manier geinstalleerd. Dit wordt ook wel het five-step proces genoemd of het vijf-stappenplan. Hiervoor doorloop je de volgende stappen, uitgaande van een tarball in TGZ of .tar.gz formaat die je hebt gedownload..
Het vijf-stappenplan ziet er voor een willekeurig pakket zo uit:
$ tar -zxvf
steghide-0.5.1.tar.gz
$ cd
steghide-0.5.1
$ ./configure
$ make
$ su -c "make
install"
De Voordelen:
Dit is heel flauw, maar er is nog een vijfde methode om software te installeren, die ik eigenlijk niet heb genoemd. Eigenlijk heeft het niets te maken met Linux, maar je kunt het wel gebruiken om zelf Linux te installeren. Ga naar bijvoorbeeld Linux ISO en kies je favoriete Linux distributie. Of kijk eens bij de NL.Linux.org .
Zoek in /usr naar alle bestanden met de naam X . (find)
Zoek in /usr naar alle bestanden genaamd *wm*
Zoek in /etc naar alle bestanden die de string *linux* .bevatten . (grep)
Doe hetzelfde maar bewaar het resultaat als een file genaamd lijstje (grep)
Maak een archief van de inhoud van je homedirectory in een file genaamd mijnarchief (tar)
Maak een directory, kopieer daarin alle bestanden in je homedirectory en maak daarvan een gecomprimeerd archief genaamd mijndir.tgz (cp, tar)
Maak een zgn rootbootfloppy aan, als volgt. Download van http://www.toms.net het bestand voor TOMSRTBT , pak dit uit met tar, lees de bijgevoegde instructie en maak de diskette aan. Je hebt nu een startende minilinuxdiskette die je kunt gebruiken als rescuediskette.